حوله بافی

1396/12/02
1 124
حوله بافی

همانطور که می‌دانید حوله بافی نوعی فرآورده نساجی سنتی است که به کمک دستگاه بافندگی چهار وردی تولید می‌شود. ازجمله خصوصیات این رشته این است که اولا کلیه مراحل سه گانه بافندگی «ایجاد دهنه‌کار، پودگذاری و دفتین زدن» با حرکات دست و پا انجام می‌شود و ثانیا امکان استفاده از پودهای رنگی به میزان نامحدود و همچنین تنوع طرح بافت با در اختیار داشتن و کنترل حرکات وردها میسر می‌شود. با آکسان پلاس همراه باشید.

در گذشته حوله بافی تنها در شهر کیلان بافته می‌شد و در هر طایفه‌ای، یک نفر به این کار مشغول بود که نه تنها در این زمینه مایحتاج خود و خانواده خویش را تامین می‌کردند، بلکه در اقتصاد خانواده هم نقش قابل ملاحظه‌ای داشتند. این رشته را به اشتباه حوله‌بافی نامیدند، چون علاوه بر مصرف حوله حمام که جاذب رطوبتی خوبی است، در موارد دیگری از جمله سفره، لباس، چادر شب، شال و… نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. شیوه بافت به این صورت می‌باشد که:

 

ابتدا نخ‌های پنبه‌ای را به وسیله چرخ ریسندگی و چرخ ماسوره تهیه کرده و سپس در یک فضای باز به وسیله تعدادی چوب نازک و هم اندازه به اصطلاح محلی «چله‌ها را دوانید». سپس نخ‌های پیچیده شده به دور چوب‌ها «فاصله هر کدام از چوب ها یک متر می‌باشد» را به دور یک چوب بزرگ و ثابت شده به نام «نوورد» می‌پیچیند. جهت بافت می‌بایست نخ‌ها را با ماکو رد کرده و بعد از هر بار نخ رد شده دنده یا «دفتین» که به سمت جلو و عقب آورده می‌شود، نخ‌ها کوبیده و پارچه بافته می‌شود. وقتی ماکو از سمت راست رد می‌شود، پاتلک سمت چپ با پا به حرکت در آمده و بالعکس و وردها را جا به جا می‌کند.

 

به هراندازه که پارچه بافته می شود متی و دستکش به وسیله هنرمند به حرکت درمی‌آید تا پارچه بافته شده جمع و به دور چوب قطوری به نام «بالین» پیچیده شود. هنر حوله‌بافی با ترکیب رنگ‌ها در کل پارچه و حاشیه کار با خلاقیت خود هنرمند تولید می‌شود. البته ممکن است برای طراحی یک بافت، از نمونه‌هایی استفاده شود که در زمان گذشته کاربرد داشته است.

 

در ادامه با ابزار و تجهیزات دستگاه حوله‌بافی آشنا می‌شویم:

  • چرخ ماسوره: جهت ریسیدن و تهیه نخ کاربرد دارد.
  • چرخ ریسندگی (هرزه گر): نخ های ریسیده شده به صورت کلاف دور چرخ پیچیده می شود.
  • گواسته: به هر یک از چوب‌ها اطلاق می‌شود که در زمین ثابت و نخ‌های چله به دور آن پیچیده می‌شود.
  • وجارک: به دو عدد چوب نسبتا ضخیم گفته می‌شود که در اصطلاح، میانه کار را دارند که نخ‌ها در حین بافت به هم نریزند.
  • میان چوب: چوبی که کمی بالاتر از نوورد به کار می‌رود و به بهتر نگه داشتن نخ‌های چله کمک می‌کند.
  • هراستون: به مجموع وردها «چهار ورد» در دستگاه بافندگی گفته می‌شود.
  • سلام علیک: دو تکه چوب است که به وسیله نخ به هراستون وصل است و باعث بالا و پایین آمدن وردها می‌شود.
  • هوا کار: به نخ‌هایی که هراستون و سلام علیک را به یک میله فلزی نزدیک سقف وصل کرده تا باعث بالا نگه داشتن آنها شود.
  • متی: دو عدد چوب یک اندازه که بر روی پارچه‌های بافته شده قرار می‌گیرد تا مانع جمع شدن احتمالی پارچه شود.
  • ماکو: دستگاهی که نخ درون آن قرار می‌گیرد و به کمک آن، نخ‌ها از تار رد می‌شوند.
  • دنده، دفتین: نخ‌ها بعد از این که به وسیله ماکو رد شد، دفتین یا دنده می‌شود.
  • دستکش: جنس آن از شاخ گوزن است و برای ثابت کردن بالین از آن استفاده می‌شود.
  • بالین: چوبی است که پارچه‌های بافته شده به دور آن پیچیده می‌شود.
  • ماسوره: وسیله‌ای است که نخ مورد نیاز کار به دور آن پیچیده می‌شود.
  • پاتلک: تکه‌های چوبی هستند که فقط از یک سر طولی سوراخ شده و با نخ نگه‌دارنده هراستون از زیر دستگاه آویزان شده و با پاهای بافنده به حرکت در می‌آید.
  • حمایل: چوبی که در گوشه سمت چپ جهت ثابت نگه‌داشتن چوب‌های چله به کار می‌رود.
  • نوورد: چوبی است که چله بر روی آن پیچیده می‌شود.

 

سایر مطالب مرتبط با هنر را در سایت آکسان پلاس مطالعه کنید.

پسندیدم
اشتراک‌گذاری:
مطالب مرتبط
بیشتر بخوانید
50 جمله معروف از بزرگان عکاسی

50 جمله معروف از بزرگان عکاسی

1396/09/02
امروز در این مقاله برای علاقه مندان به حرفه عکاسی،  50 جمله معروف و الهام بخش را از عکاسان بزرگ دنیا گذاشتیم تا منبع انگیزه ای گردد برا...
داشتن کار پر درآمد با سرمایه کم

داشتن کار پر درآمد با سرمایه کم

1396/07/26
با 40 قانون جالب در جهان آشنا شوید!

با 40 قانون جالب در جهان آشنا شوید!

1397/05/25
چه کسانی عمر بیشتری دارند؟!

چه کسانی عمر بیشتری دارند؟!

1397/05/26
مشاهده